އިސްލާމީ ތާރީޚާއި ޢަޤީދާގައި ޣަރްޤަދު ގަސް
އިސްލާމީ ޢަޤީދާގައި، ޤިޔާމަތްވުމުގެ ގާތްވުމުން ފެންނާނެ ޢަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ތަކެއްޗާއި ގަސްގަހާގެއްސަށް ޚާއްޞަ މާނަތަކެއް ދެވިފައިވެއެވެ.

މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ގަހަކީ ޣަރްޤަދު ގަހެވެ. މިއީ އޭގެ މޭވާއަށްވުރެ ބޮޑަށް، އާޚިރަތް ދުވަހާ ގުޅޭގޮތުން ދެކެވޭ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ގަހެކެވެ.

ޣަރްޤަދު ގަހަކީ ކޮބާ؟
ސައިންސްވެރިން މި ގަހަށް ކިޔަނީ Lycium shawii އެވެ. މިއީ އަރަބި ބަހުން "ޢަރަބި ބޮކްސްތޯން" ގެ ނަމުންވެސް މަޝްހޫރުވެފައިވާ ގަހެކެވެ.

މީގެ މައިގަނޑު ސިފަތަކަކީ: މިއީ ވަރަށް ގިނަ ކަށިތަކެއް ހުންނަ، ބޯކޮށް ގޮފިތައް ފެތުރިފައި ހުންނަ ގަހެކެވެ. މިއީ ލޮނު ގަދަ، ހިކި އަދި ހޫނު ގަދަ ސަރަޙައްދު ތަކުގައިވެސް ވަރަށް ފަސޭހައިން ހެދޭ ގަހެކެވެ.

މި ގަހުގައި ކުދިކުދި މާތަކަކާއި، ރަތްކުލައިގެ ކުދި މޭވާތަކެއް އަޅައެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑަށް ފާހަގަވަނީ އޭގެ ބޯ ކަށި ތަކެވެ.
ޣަރްޤަދު ގަހަކީ މެދުއިރުމައްޗާއި އުތުރު އެފްރިކާގެ ބިންތަކަށް ޚާއްޞަ ގަހެކެވެ.

މިގަސް ޚާއްޞަކޮށް ފެންނަނީ ފަލަސްޠީނު، އުރުދުން، އަދި ސޫރިޔާގެ ބިންތަކުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ހަނަފަސް ސަރަޙައްދުތަކުގައި މިއީ ވަރަށް އާންމު ގަހެކެވެ.
މިޞްރު ފަދަ ޤައުމުތަކުގެ ސަހަރާ ތަކުގައިވެސް މި ގަސް ހެދެއެވެ. ފަހަކަށް އައިސް، ފަލަސްޠީނުގެ ބިންތަކުގައި މި ގަސް ވަރަށް ގިނައިން އިންދަމުން ދާކަން ގިނަ ބަޔަކު ފާހަގަކުރެއެވެ.

ޣަރްޤަދު ގަހުގެ ވާހަކަ އައިސްފައި ވަނީ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޞަޙީޙު ޙަދީޘްފުޅެއްގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އާޚިރަތް ދުވަސް ގާތްވުމުން މުސްލިމުންނާއި ޔަހޫދީންނާ ދެމެދު ބޮޑު ހަނގުރާމައެއް ހިނގާނެއެވެ. އެ ދުވަހުން ކޮންމެ އެއްޗެއްވެސް މުސްލިމުންނަށް އެހީތެރިވާނެއެވެ.

"މުސްލިމުންނާއި ޔަހޫދީންނާ ދެމެދު ހަނގުރާމަވެ، މުސްލިމުން އެބައިމީހުން ޤަތުލު ކުރަންދެން ޤިޔާމަތް ނުވާނެއެވެ. އެހިނދު ޔަހޫދީއަކު ހިލައެއް ނުވަތަ ގަހެއްގެ ފަހަތުގައި ފިލާ ހުރެއްޖެނަމަ، އެ ހިލައެއް ނުވަތަ ގަހެއް ބުނާނެއެވެ. 'އޭ މުސްލިމް އަޅާއެވެ، އޭ ﷲ ގެ އަޅާއެވެ! މިއޮތީ މަގޭ ފަހަތުގައި ޔަހޫދީއަކު ފިލައެވެ. އައިސް އޭނާ ޤަތުލު ކުރާށެވެ.' ނަމަވެސް ޣަރްޤަދު ގަސް މެނުވީއެވެ. އެހެނީ އެއީ ޔަހޫދީންގެ ގަހެކެވެ." – (ޞަޙީޙް މުސްލިމް: 2922)

މި ޙަދީޘްފުޅުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މި ގަސް "އެހީތެރިވަނީ" ދެ ގޮތަކަށެވެ
ހިލައާއި އެހެނިހެން ގަސްގަހާގެހި ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ މުސްލިމުންނަށް ﷲ ދެއްވާނެ ނަޞްރެއްގެ ނިޝާނެކެވެ. މި ގަހުގެ ވާހަކަ މީގެ 1400 އަހަރު ކުރިން ރަސޫލާ ﷺ ވިދާޅުވެފައި އޮތުމާއި، މިއަދު އެ ގަސްތައް ގިނައިން އިންދަމުން ދިއުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ތެދުކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ. މިއީ މުސްލިމުންގެ އީމާންތެރިކަން ވަރުގަދަ ކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.

ޣަރްޤަދު ގަހުގެ ވާހަކައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ، ކާއިނާތުގެ ކޮންމެ އެއްޗަކީވެސް ﷲ ގެ އަމުރުފުޅަށް ކިޔަމަންތެރިވާ ތަކެތިކަމެވެ. ހިލައާއި ގަސްގަހާގެހި ވާހަކަ ދައްކާނެ ދުވަހެއް އަންނާނެކަން އެނގުމުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަމަލުތަކަށް ސަމާލުވުމަށް ހަނދާން ކޮށްދެއެވެ.

އެހެނީ ހަމަ އެފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ގުނަވަންތައްވެސް ޤިޔާމަތް ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެންނާ ދެކޮޅަށް ނުވަތަ އެއްކޮޅަށް ހެކިބަސް ދޭނެތީއެވެ