މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި ހިނގަމުންދާ ހިތާމަވެރި ހާދިސާތަކާއި  ގުޅިގެން، "ބަނީ އިސްރާއީލް" ނުވަތަ އިސްރާއީލުގެ ދަރިކޮޅަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެބައިމީހުންގެ ތާރީޚަކީ ކޮބައިކަން އޮޅުން ފިލުވުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ބަނީ އިސްރާއީލުންގެ އަސްލު:

"ބަނީ އިސްރާއީލް" ގެ މާނައަކީ އިސްރާއީލުގެ ދަރިންނެވެ. "އިސްރާއީލް" އަކީ ﷲ ގެ ނަބިއްޔާ ޔަޢުޤޫބު ޢަލައިހިއްސަލާމަށް ދެވިފައިވާ ނަމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ކާފަދަރިކަލެކެވެ. ޔަޢުޤޫބު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ 12 ފިރިހެން ބޭފުޅުން ތިއްބެވިއިރު، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން މިދަންނަވާ ބަނީ އިސްރާއީލުންނަކީ އެ 12 ބޭފުޅުންގެ ނުވަތަ 12 ޤަބީލާގެ ދަރިކޮޅެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނާއި، އެހެނިހެން އުސްމާނީ ފޮތްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ބަނީ އިސްރާއީލުންނަށް މުޤައްދަސް ބިން (ފަލަސްތީނު) ދެއްވުމަށް ވަޢުދުވެވޮޑިގެންފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ވަޢުދަކީ ޝަރުޠުތަކަކާއެކު ވެވުނު ވަޢުދެކެވެ .

އެ ޝަރުޠަކީ އެބައިމީހުން ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރިވެ، ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޞްލާޙުގެ މަގުގައި ދެމިތިބުމެވެ. އެބައިމީހުން ދުނިޔޭގައި ފަސާދަ އުފައްދައި، ﷲ ގެ އަމުރުފުޅު ތަކަށް އުރެދިއްޖެ ނަމަ، އެ ބިމުގެ ޙައްޤު އެބައިމީހުންގެ ކިބައިން ނިގުޅައި ގަނެވޭނެކަން ﷲ ވަނީ އަންގަވާފައެވެ .

ޔަހޫދީންނާއި، އިސްރާއީލީން އަދި ޒަޔަނިސްޓުން
މި ތިން ނަމަކީވެސް ތަފާތު މާނަތަކެއް އެކުލެވޭ ތިން ނަމެކެވެ:

ބަނީ އިސްރާއީލް: މިއީ ޔަޢުޤޫބު ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ދަރިކޮޅެވެ. މީގެތެރޭގައި މުސްލިމުންނާއި، ނަޞާރާއިންނާއި އަދި ޔަހޫދީންވެސް ހިމެނެއެވެ.

ޔަހޫދީން: މިއީ ބަނީ އިސްރާއީލުންގެ ތެރެއިން ވަކި ދީނަކަށް ތަބާވި ބަޔަކަށް ފަހުން ކިޔުނު ނަމެކެވެ. "ޔަހޫދީ" މި ނަން އައީ ޔަޢުޤޫބުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން "ޔަހޫޛާ" ގެ ނަމާއި  ގުޅިގެންނެވެ.

ޒަޔަނިސްޓުން: މިއީ 1800 ގެ ފަހުކޮޅު އުފެދުނު ސިޔާސީ ފިކުރެކެވެ. މީގެ މަޤްޞަދަކީ ފަލަސްތީނުގެ ބިމުގައި ޔަހޫދީ ދައުލަތެއް ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން އުފެއްދުމެވެ. ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ޔަހޫދީންވެސް މި ފިކުރާ ދެކޮޅުހަދައެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް އިސްރާގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ ބަނީ އިސްރާއީލުން ބިމުގައި ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ބޮޑުވެގެންވާ ފަސާދަ އުފައްދާނެކަން ބަޔާން ކުރައްވާފައެވެ. އަދި އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ގަދަފަދަ ބަޔަކު ފޮނުއްވައި، އެބައިމީހުން އިނދަޖައްސަވާލައްވާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދެއްވާފައިވެއެވެ. މިއަދު ފަލަސްތީނުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމަކީ މިފަދަ ފަސާދައެއްގެ ތެރެއިން ހިނގާ ކަންކަން ކަމުގައި ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.

މިފަދަ ދަތި ދަނޑިވަޅެއްގައި މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާތަކަކީ ހިތުން ނުރުހުންވުމާއި، އަނިޔާވެރިކަމަށް ހިތުގެ އަޑިން ނުރުހުންވުމެވެ.

ދުޢާކުރުން: ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި މަދަދަށް އެދި ދެންނެވުން.

ޞަދަޤާތް ކުރުން: ޙާލުގައި ޖެހިފައިވާ އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް އެހީތެރިވުން.

ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުން: ދުނިޔެއަށް ޙަޤީޤަތް ހާމަކޮށްދިނުން.

ކޮންމެ އަނިޔާވެރިކަމަކީވެސް ވަގުތީ ކަމެކެވެ. ﷲ ގެ ވަޢުދުފުޅަކީ ޙައްޤު ތެދެކެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން ކާމިޔާބު ލިބޭނީ އީމާންވެ، ތަޤުވާވެރިވި އަޅުންނަށެވެ.

(ނޯޓް: މި ލިޔުމަކީ ބިލާލް އައްސަދުގެ ދަރުހެއްގެ ޚުލާސާއެވެ.)