ބަޓަފްލައި އިފެކްޓް އަކީ ޒަމާނީ ސައިންސްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ އާދަޔާޚިލާފު އެއް މަފްހޫމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ބްރެޒިލްގައި އުޅޭ ކޮކާލެއް (Butterfly) އޭގެ ފިޔަޖަހާލާ ޖަހާލުމަކީ، އޭގެ ސަބަބުން ވައިގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ކުދިކުދި ބަދަލުތަކެއް މެދުވެރިވެ، އެމެރިކާގެ ޓެކްސަސްގައި ބޮޑު ތޫފާނެއް އުފެދުމަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި ފިލްމީ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކޭއޯސް ތިއަރީ (Chaos Theory) ކިޔާ ސައިންޓިފިކް ދާއިރާއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
މިއަދު ދުނިޔޭގެ ނިޒާމުތައް އެކަތި އަނެކައްޗާ ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް ގުޅިފައެވެ. އެހެންކަމުން ބަޓަފްލައި އިފެކްޓް ދެނެގަތުމަކީ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލު ތަކުން ފެށިގެން ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދާ ހަމައަށް ހުރި ކަންކަން ދެނެގަތުމަށް ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެކެވެ.
މި ތިއަރީ އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯއްދެވީ 1961 ވަނަ އަހަރު އެމް.އައި.ޓީ (MIT) ގެ މޫސުމާބެހޭ ސައިންސްވެރިޔާ އެޑްވާޑް ލޮރެންޒް އެވެ. އޭނާ ކޮމްޕިއުޓަރެއް ބޭނުން ކޮށްގެން މޫސުން އަންދާޒާކުރާ މޮޑެލްއެއް ހަދަމުން ދަނިކޮށް، ވަގުތު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި ނަންބަރެއް ކުރުކޮށްލިއެވެ. އޭނާ 0.506127 ގެ ބަދަލުގައި ޖެހީ 0.506 އެވެ.އޭނާ ހީކުރީ މިވަރުގެ ކުޑަ ބަދަލަކުން ނަތީޖާއަށް މާބޮޑު އަސަރެއް ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހުން ލިބުނު މޫސުމުގެ ނަތީޖާ ކުރިން ލިބުނު ނަތީޖާއާ މުޅިން ތަފާތުވިއެވެ. "މީގެން އެނގިގެން ދިޔައީ ކަމެއް ފެށޭއިރު އަންނަ އެންމެ ކުޑަ ކުޑަ ބަދަލަކީވެސް، ފަހުން މުޅި ނަތީޖާ ބަދަލުކޮށްލާނެ ކަމެއް ކަމެވެ."
ލޮރެންޒް މި ހޯދުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތިން އިކުއޭޝަނެއް ތައާރަފް ކުރިއެވެ. މި އިކުއޭޝަންތައް ކުރަހާލުމުން ކޮކާލެއްގެ ފިޔަގަނޑާ ވައްތަރުވެއެވެ. ދުނިޔެ ބަދަލުކޮށްލި ކުދި ހާދިސާތަކުގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، ވަރަށް ކުދިކުދި ކަންތައްތަކުން ބޮޑެތި ބަދަލުތައް އައިސްފައިވެއެވެ.
އެގޮތުން އެފަދަ ބައެއް ކަންކަން ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ.
ސަރަޔޭވޯގައި އެޅުނު ނުބައި ކަނެއް (1914) އާޗްޑިއުކް ފްރާންޒް ފާޑިނަންޑްގެ ކާރު ދުއްވި މީހާއަށް މަގު އޮޅިގެން އެޅުނު ކަނެއްގެ ސަބަބުން އޭނާ އަވަހާރަކޮށްލުމަށް މަގުފަހިވެ، ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުނެވެ.
އެޑޮލްފް ހިޓްލަރު އާޓް ސްކޫލަށް ވަންނަން ކުރި މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބު ނުވިނަމަ، 20 ވަނަ ގަރުނުގެ ތާރީޚު އޮންނާނީ މުޅިން ތަފާތުކޮށެވެ.
އެލެގްޒެންޑަރ ފްލެމިންގް ޗުއްޓީއަށް ދިޔައިރު ބެހެއްޓުނު ތައްޓަކަށް ފަންގަސް އެރުމުގެ ސަބަބުން ޕެނިސިލިން ހޯދުމަށް މަގުފަހިވިއެވެ.
ބަޓަފްލައި އިފެކްޓާމެދު ބައެއް މީހުންނަށް އޮޅުން އަރާފައިވެއެވެ. މިއީ ކަންކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެއް ނޫނެވެ. މީގެ އަސްލު މާނައަކީ މުސްތަޤުބަލު އަންދާޒާ ކުރަން އިންސާނުންނަށް އޮތް ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހާމަކުރުމެވެ. ދުނިޔޭގެ ނިޒާމުތައް ހުންނަނީ އެންމެ ކުޑަ ކަމަކުންވެސް ބަދަލުވާ ގޮތަށެވެ.
ނޮން-ލީނިއަރ ނިޒާމު:
އާންމު ނިޒާމެއްގައި ކުޑަ ބަދަލަކުން އަންނާނީ ކުޑަ ނަތީޖާއެކެވެ. ނަމަވެސް މޫސުން ނުވަތަ ހިއްސާގެ ބާޒާރު ފަދަ ނިޒާމުތަކުގައި ކުޑަ ބަދަލެއް އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވެގެން ދެއެވެ.
ޓްރޭޑިންގް ބޮޓެއްގައި ހުންނަ އެންމެ ކޯޑެއްގެ ސަބަބުން، ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް ލޮޅުން އަރައިފާނެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި ހުރި މީހަކު ކުރާ އެންމެ ޕޯސްޓަކުން، ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި މުޅި ދުނިޔޭގައި ބޮޑު ހަރަކާތެއް ފެށިދާނެއެވެ. އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް މޮޑެލްތަކަށް ދެވޭ ނުބައި މައުލޫމާތެއްގެ ސަބަބުން، މުޅި ސިއްހީ ނިޒާމަށް ނުވަތަ ދަތުރުފަތުރަށް ބޮޑެތި ގޯސްތަކެއް ކުރިމަތި ވެދާނެއެވެ.
ބަޓަފްލައި އިފެކްޓުން އަހަރެމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ މަޑުމޮޅިވުމެވެ. އަހަރެމެންނަށް ތަރިތަކާ ހަމައަށް ދެވުނަސް، އަންނަ އަންގާރަ ދުވަހު ވާނެ ގޮތް ސީދާކޮށް ބުނެދޭން އަދިވެސް ނޭނގެއެވެ. މީގެން އެނގެނީ ކޮންމެ ކަމަކީވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމެވެ. އަދި ތިބާ ކުރާ އެއްވެސް ކަމަކީ ބޭކާރު ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެންމެ ކުޑަ އަމަލަކުންވެސް މުސްތަގުބަލަށް ބޮޑު ބަދަލެއް އަތުވެދާނެ ކަމެވެ.
