ފަހުގެ ތާރީޚުގައި ޓެކްނޮލޮޖީ ދުނިޔެ ސިއްސުވާލި އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ، ދުނިޔޭގެ އެންމެ އަގުބޮޑު ޗިޕް އުފައްދާ ކުންފުނި ކަމަށްވާ އެންވީޑިއާ ގެ ކުރީގެ ސީއީއޯ ޖެންސަން ހުއާން އާއި ޗައިނާގެ ޖާސޫސަކު ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ އަންހެނަކާ ގުޅުންހުރި ޖާސޫސީ މައްސަލައެވެ. މި މައްސަލައިގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ ކަންބޮޑުވުންތައް ބޮޑުވެ، ޖެންސަން ހުއާން މަޤާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
1. މައްސަލައިގެ ފެށުން: މެގާސްޕީޑް އާއި ޗިޕް ވަގަށް އެތެރެކުރުން
މި މައްސަލައިގެ އަޞްލު ފެށެނީ، ޗައިނާއަށް ޒަމާނީ އޭއައި ޗިޕްތައް ވިއްކުން މަނާކޮށް އެމެރިކާއިން އަޅާފައިވާ ހަރުކަށި ޤަވާއިދުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ.
- މެގާސްޕީޑް: ސިންގަޕޫރުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ކްލައުޑް ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ މެގާސްޕީޑް އިން، ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ޑޭޓާ ސެންޓަރުތަކަށް ކަމަށް ބުނެ ގަތް އެންވީޑިއާގެ ޒަމާނީ ޗިޕްތައް ސިއްރިޔާތުގައި ޗައިނާއަށް އެތެރެކުރާ ކަމަށް 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު އެމެރިކާގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކުރިއެވެ.
- ހަލުވި ކުރިއެރުން: މެގާސްޕީޑްގެ ޖުމްލަ އެސެޓް 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ހުރި 33 މިލިއަން ޑޮލަރުން، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ގާތްގަނޑަކަށް 3 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އުފުލުނެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޗައިނާގައި އުފެއްދި "ޝަންހާއީ ސެންޗަރީ ލިޓޮންގ" ކިޔާ ކުންފުންޏަކާ ގުޅިގެން 7.5 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޗިޕް ޗައިނާއަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ވެސް މި ވިއުގަ ހަރަކާތްތެރިވި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.
2. އެލިސް ހުއާން އާއި ޖާސޫސީ ތުހުމަތު
މި މައްސަލައިގެ މެދުތެރޭގައި ހުންނެވީ މެގާސްޕީޑްގެ ކުރީގެ އިސް އޮފިޝަލެއް ކަމަށްވާ އެލިސް ހުއާން އެވެ. (އެލިސް ހުއާން އާއި ޖެންސަން ހުއާން އަކީ އެއް ޢާއިލާއެއްގެ ބައެއް ނޫނެވެ).
- އެމެރިކާގެ ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، ޗައިނާގެ ޖާސޫސީ އިދާރާ (މިނިސްޓްރީ އޮފް ސްޓޭޓް ސެކިއުރިޓީ) އިން އެލިސް ހުއާން ރެކްރޫޓްކުރީ ޖެންސަން ހުއާން އަށް އަމާޒުކޮށް ޖާސޫސީ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށެވެ.
- 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު އަދި ނޮވެމްބަރު މަހު ނޫސްތަކުގައި ފަޅާއެރި ރިޕޯޓުތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، ޖެންސަން ހުއާން އާއި އެލިސް ހުއާން އާ ދެމެދު އޮތީ ހަމައެކަނި ވިޔަފާރީގެ ގުޅުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ލޯބީގެ ނާޖާއިޒު ގުޅުމެއް ވެސް އޮތް ކަމަށް އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ޤަބޫލުކުރެއެވެ.
3. ސިޔާސީ އަދި ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅުތައް
- ކޮންގްރެސްގެ ތަޙުޤީޤު: އެމެރިކާގެ ޤާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވަނީ އެމެރިކާގެ ޒަމާނީ ޓެކްނޮލޮޖީތަކާއި މަޢުލޫމާތު ޗައިނާއަށް ލިބުމުގެ ނުރައްކާ އޮތް މިންވަރު ބެލުމަށް ޖެންސަން ހުއާން އާ ސުވާލުކުރަން ނިންމާފައެވެ.
- ސިންގަޕޫރުގެ ފިޔަވަޅު: މެގާސްޕީޑް އިން ސަރވަރުތައް ގަތުމުގައި ޤަވާއިދާ ޚިލާފު ލިޔެކިޔުން ހުށަހެޅި ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ސިންގަޕޫރު ފުލުހުން ތަޙުޤީޤެއް ހިންގިއެވެ. އަދި ތަޙުޤީޤަށް ދޮގު މަޢުލޫމާތު ދިން ކަމަށް ބުނެ އެލިސް ހުއާން ސިންގަޕޫރަށް އެތެރެވުން މަނާކުރިއެވެ.
- އެމެރިކާގެ ތަޙުޤީޤު: ޖަސްޓިސް ޑިޕާޓްމަންޓާއި ކޮމާސް ޑިޕާޓްމަންޓް ގުޅިގެން މެގާސްޕީޑް އާއި ޗިޕް ވަގަށް އެތެރެކުރާ ވިއުގަތަކާ ދެކޮޅަށް ޖިނާޢީ ތަޙުޤީޤުތައް ހިންގަމުންދާއިރު، އެންވީޑިއާއިން ވަނީ މެގާސްޕީޑް "ނޯ-ސެލް" ލިސްޓަށް ލާފައެވެ.
4. ޖެންސަން ހުއާންގެ އިސްތިއުފާ އާއި އިތުރު ފަޅާއެރުންތައް
- މި މައްސަލަ ފެންމަތިވިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވަނީސް، ޖެންސަން ހުއާން ވަނީ އަނބިކަނބަލުންނަށް ބޭވަފާތެރިވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށް އެއްބަސްވެވަޑައިގެން، ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ.
- އޭގެ ފަހުން، އެންވީޑިއާގެ އިތުރު ދެ މުވައްޒަފަކާ އެކު ވެސް އޭނާ ލޯބީގެ ގުޅުން ހިންގެވި ކަމުގެ ރިޕޯޓުތައް އާންމުވިއެވެ.
- އެންވީޑިއާގެ ބޯޑުން މި މައްސަލަ ތަޙުޤީޤުކުރަން ފެށުމާ އެކު، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހުގެ މެދުތެރޭގައި ޖެންސަން ހުއާން ވަނީ އެންވީޑިއާގެ ސީއީއޯ، ރައީސް އަދި ބޯޑު މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމުން ވަގުތުން އިސްތިއުފާ ދެއްވާފައެވެ.
5. ދެ ފަރާތުގެ ރައްދު
- ޗައިނާ އާއި މެގާސްޕީޑް: އެލިސް ހުއާން އަކީ ޗައިނާގެ ޖާސޫސެއް ކަމަށް ކުރާ ތުހުމަތުތައް ޗައިނާ ސަރުކާރުން ވަނީ ދޮގުކޮށް، އެއީ ޤަޞްދުގައި ޗައިނާ ބަދުނާމުކުރަން ދައްކާ ވާހަކަތަކެއް ކަމަށް ބުނެފައެވެ. މެގާސްޕީޑް އިން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ކުންފުންޏަކީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރޭގައި ހިންގާ ވިޔަފާރިއެކެވެ. އަދި 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު އެލިސް ހުއާން އެ ކުންފުނިން ވަކިވެފައިވާ ކަމަށް އެ ކުންފުނިން ބުނެއެވެ.
- އެންވީޑިއާ: ޖެންސަން ހުއާން ވަކިވި ނަމަވެސް، ކުންފުނީގެ ވިޔަފާރި ޢާންމު ގޮތެއްގައި ކުރިއަށްދާނެ ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ޤަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ޗައިނާއަށް އެޗް200 (H200) ޗިޕް ވިއްކުން ހުއްޓާލާފައިވާ ކަމަށް އެންވީޑިއާއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ.






