ކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު އެބޭފުޅުންގެ މެދުގައި ހުރި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް އެއްފަރާތްކުރައްވައި، ސިޔާސީ އިއްތިހާދެއް އުފައްދަވައިގެން 2028 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބާ ކުރިމަތިލައްވައިފިނަމަ، އެއީ ރާއްޖޭގެ ފަހުގެ ސިޔާސީ ތާރީޚުގައި ފެންނާނެ އެންމެ ވަރުގަދަ އަދި ނަތީޖާ ބޮޑު ކުރިމަތިލުމަށް ވެގެންދާނެއެވެ.

މިފަދަ އިއްތިހާދަކީ މިވަގުތު އޮތް ނުވަތަ ކަށަވަރުވެފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރަށް ރައީސް ޔާމީން ފާޑުވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި ނަމަވެސް، އެމްޑީޕީއަށްވުރެ ބޮޑަށް އެމަނިކުފާނު އިސްކަންދެއްވާނީ ރައީސް މުޢިއްޒަށް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، 2028 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބު ރައީސް މުޢިއްޒަށް ކާމިޔާބު ކުރެއްވޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުފުޅު ނުކުރައްވާ ކަމަށްވެސް ޔާމީން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މި ދެ ލީޑަރުން އެއްބަސްވުމަކަށް އަތުވެއްޖެނަމަ، އެމްޑީޕީން ކުރަންޖެހޭ ހިސާބުތަކަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެއެވެ.

މިފަދަ ރޭހެއްގައި ރައީސް މުޢިއްޒު ކުރި ހޯއްދަވާނީ ވެރިކަމުގައި ހުންނެވުމުގެ ބާރާއި، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މަޖިލިސް އިންތިޚާބުގައި ދެއްކެވި ސިޔާސީ ވަރުގަދަ ލަޝްކަރާއެކުގައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ޕީއެންސީން ވަނީ މަޖިލީހުގެ 93 ގޮނޑީގެ ތެރެއިން 65 ގޮނޑި ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. އެ އިންތިޚާބުގައި އެމްޑީޕީއަށް ލިބުނީ އެންމެ 12 ގޮނޑިއެވެ.
ހަމައެއާއެކު، ރައީސް ޔާމީނަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ވެރިކަމުގައާއި އޭގެ ފަހުން އިދިކޮޅުގައި ހުންނަވައިގެން ބިނާކުރެއްވި، ވަރުގަދަ އަދި ސާބިތު ތާއީދެއް އޮތް ސިޔާސީ ލީޑަރެކެވެ.
އެހެންކަމުން، މި ދެ ބޭފުޅުންގެ އިއްތިހާދަކީ ހަމައެކަނި ދެ ޕާޓީގެ އޮނިގަނޑު ގުޅާލުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ 2023 ގައި ރައީސް މުޢިއްޒަށް ތާއީދުކުރި މީހުންނާއި، ރައީސް ޔާމީނަށް ވަފާތެރިކަންމަތީ ތިބި މީހުން އެއްގަލަކަށް އެރުވުމެވެ.
ނަމަވެސް، މިތާގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ ލީޑަރަކަށް އޮންނަ ތާއީދަކީ އޮޓޮމެޓިކުން އަނެއް ލީޑަރަކަށް ބަދަލުވާނެ އެއްޗެއް ނޫން ކަމެވެ. ރައީސް ޔާމީނަށް ތާއީދުކުރާ ކޮންމެ މީހަކީ ރައީސް މުޢިއްޒަށް ވޯޓުދޭނެ މީހަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ހަމައެފަދައިން، ރައީސް ޔާމީން އަލުން ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒުގަދަ މަގާމަކަށް ވަޑައިގަތުމަކީ ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ބައެއް ސަޕޯޓަރުން ބޭނުންވާނެ ގޮތަކަށް ނުވެދާނެއެވެ.

މިފަދަ އިއްތިހާދެއްގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައި އޮންނާނީ، އެއީ ހަގީގީ އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން މަޖުބޫރު ކަމެއްކަން ދެ ބޭފުޅުންގެ ސަޕޯޓަރުންނަށް ގަބޫލުކޮށްދެވޭ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ.

2023 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބުން ލިބޭ ފިލާވަޅެއް
ދެ ފަރާތް އެއްވަރުގެ ކުރިމަތިލުމެއްގެ ނަތީޖާ އަންދާޒާކުރުމަކީ ކިހާ އުނދަގޫ ކަމެއްކަން 2023 ގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުން ހާމަވެއެވެ. އެ އިންތިޚާބުގެ ދެވަނަ ބުރުގައި ރައީސް މުޢިއްޒު ވަނީ އޭރުގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯއްދަވާފައެވެ. އެއީ %54.04 އާއި %45.96 ގެ ނަތީޖާއަކުންނެވެ.

ނަމަވެސް އެ އިންތިޚާބު ކުރިއަށްދިޔައީ މުޅިން ތަފާތު ސިޔާސީ މަޝްރަހެއްގައެވެ. އޭރު ރައީސް ޔާމީން ހުންނެވީ ޖަލުގައެވެ. އަދި އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި އިދިކޮޅު ވޯޓުތައް އޮތީ ބައިބައިވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، ޔާމީނާއި މުޢިއްޒުގެ ކުރީގެ ތާއީދު އެއްކޮށްލުމަކީ އެންމެ ސައްހަ ހިސާބަކަށް ނުވެދާނެއެވެ.
2028 އަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ، އިއްތިހާދެއް އުފެއްދުމަށްފަހު ދެ ބޭފުޅުންގެ ފަހަތުގައި ސާބިތުކަމާއެކު ތިބޭނީ ކިތައް ސަޕޯޓަރުންތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ.

ޔާމީން-މުޢިއްޒު އިއްތިހާދަކީ އެމްޑީޕީއަށް އޮތް ބިރަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ފުރުޞަތަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. މި އިއްތިހާދަކީ ހަމައެކަނި ބާރު ހޯދުމަށް އުފެއްދި "ސިޔާސީ އެއްބަސްވުމެއް" ކަމަށް ރައްޔިތުންނަށް ދައްކުވައިދީގެން، އެމްޑީޕީއަށް ކެމްޕޭން ކުރެވިދާނެއެވެ.

ވަކިވަކިން ރައީސް ޔާމީނަށް ނުވަތަ ރައީސް މުޢިއްޒަށް ތާއީދުނުކުރާ، އަދި އެ ދެ ބޭފުޅުން އެކުގައި ތިއްބެވުމުން ކަންބޮޑުވާ ވޯޓަރުންގެ ތާއީދު ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު އެމްޑީޕީއަށް ބޮޑުވާނެއެވެ. އެމްޑީޕީއަކީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ސިޔާސީ ވިއުގައެއް ހަރަކާތްތެރިކުރުވުމުގެ ގާބިލްކަން އޮތް ޕާޓީއެކެވެ.
ނަމަވެސް، މި އިއްތިހާދު ނާކާމިޔާބުވާނެ ކަމަށް އެމްޑީޕީން ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ. އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލަކީ އިދިކޮޅު ވޯޓުތައް ބައިބައިވުން ހުއްޓުވައި، ދެބައި އެކުވެގެން އެމްޑީޕީއާ ކުރިމަތިލުމެވެ. އެފަދަ ހާލަތެއްގައި، މަދު ވޯޓުކޮޅެއްގެ ބަދަލަކުންވެސް އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ އަނބުރާލެވިދާނެއެވެ.

ޔާމީން-މުޢިއްޒު އިއްތިހާދެއްގައި ކުރިމަތިވާނެ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ، އިސްކޮށް ހުންނަވާނީ ކާކުތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ. ރައީސް މުޢިއްޒު ކެންޑިޑޭޓަކަށް ހުންނަވައި، ރައީސް ޔާމީން ސިޔާސީ އިސް ލީޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިފިނަމަ، ޔާމީންގެ ސަޕޯޓަރުން މުޢިއްޒު ބަލައިގަންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ރައީސް ޔާމީން ކެންޑިޑޭޓަކަށް ނުކުންނަވައިފިނަމަ، ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ސަޕޯޓަރުން އެމަނިކުފާނުގެ ފަހަތަށް އަރުވަން ޖެހޭނެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ސިޔާސަތުތަކާ މެދުވެސް އެއްބަސްވުންތަކަކަށް އަންނަންޖެހޭނެއެވެ. ހަމައެކަނި ދެ ބޭފުޅުން އެކުގައި ފޮޓޯއަކަށް ހުއްޓިވަޑައިގަތުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. ވެރިކަން ހިންގުމާއި، ކެބިނެޓް އެކުލަވާލުމާއި، އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތުތަކާ މެދު ސާފު އެއްބަސްވުމެއް އޮންނަންޖެހޭނެއެވެ.

އާނއެކެވެ، ނަމަވެސް އެއީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ.
ޔާމީނާއި މުޢިއްޒުގެ އިއްތިހާދުން އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ސަޕޯޓަރުން އެކަތިގަނޑަކަށް ހަދައިފިނަމަ، އެމްޑީޕީއަށް ކުރިމަތިވާނީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ފެންނާނެ އެންމެ އުނދަގޫ ހަނގުރާމައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޔާމީންގެ ސަޕޯޓަރުންގެ ބޮޑު ބައެއް މުޢިއްޒަށް ވޯޓު ނުދީފިނަމަ، ނުވަތަ މުޢިއްޒުގެ ސަޕޯޓަރުން ޔާމީންގެ ނުފޫޒާ ދެކޮޅު ހަދައިފިނަމަ، އެމްޑީޕީއަށް ކުރި ލިބުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑެވެ.

އެމްޑީޕީގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައި އޮންނާނީ އެ ޕާޓީން ނެރޭ ކެންޑިޑޭޓެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެމްޑީޕީގެ އާންމު މެންބަރުންގެ އިތުރުން، އެހެން ދާއިރާތަކުގެ ވޯޓަރުން ދަމައިގަނެވޭނެ ފަދަ ލީޑަރެއް ނެރެވިއްޖެނަމަ، އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ބަދަލުކޮށްލެވިދާނެއެވެ.

2028 ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިޚާބަށް ދިިޔަވަރު ވަޒަންކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާނީ އިޤްތިޞާދީ ހާލަތެވެ. ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތަކާއި، ޑޮލަރުގެ ތާށިކަމާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތަކާއި އަދި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަތަކަށް ސަރުކާރުން ހައްލު ހޯދައިދީފައިވާ މިންވަރަކީ ވޯޓުލާ މީހުން ގޮތް ނިންމާނެ އަސާސެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ރައްޔިތުންގެ ފުދުންތެރިކަން އިތުރުވެފައިވާނަމަ، ސަރުކާރު ކޯލިޝަން ބަލިކުރުމަކީ އެމްޑީޕީއަށް ނުހަނު އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އިޤްތިޞާދީ ދަތިކަމެއްގައި ރައްޔިތުން ތިބިނަމަ، އެމްޑީޕީއަށް އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ހިފިދާނެއެވެ.

އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ކަނޑައަޅާނީ ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ވޯޓަރުންނެވެ. ޔާމީން-މުޢިއްޒު އިއްތިހާދުން ހަމަޖެހުމާއި ތަރައްޤީގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އެމްޑީޕީން ދައްކާނީ ބާރުތައް މަދު ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ޖަމާވުމުގެ ނުރައްކަލާއި، ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ވާހަކައެވެ.

2028 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކީ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ކާމިޔާބު ކުރެވިދާނެ އިންތިޚާބެކެވެ. ޔާމީނާއި މުޢިއްޒުގެ އިއްތިހާދަކީ އިންތިޚާބުގެ ހިސާބުތައް މުޅިން ބަދަލުކޮށްލާނެ ކަމެކެވެ. އެމްޑީޕީއަށް މިއީ ގޮންޖެހުމެއް ނަމަވެސް، އެ ޕާޓީން އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ނުކުމެ، އާންމު ތާއީދު އޮތް ކެންޑިޑޭޓަކާއެކު ވަރުގަދަ ކެމްޕޭނެއް ކޮށްފިނަމަ ކާމިޔާބީގެ ފުރުޞަތު އޮންނާނެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، މި ދެ ލީޑަރުން އެއް ސޭޖެއްގެ މަތިން ފެނިއްޖެނަމަ، 2028 ގެ އިންތިޚާބު ވެގެންދާނީ ހަމައެކަނި ކެންޑިޑޭޓުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަމެއްގެ ބަދަލުގައި، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤްބަލު ބިނާކުރާނެ ފިކުރެއް އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ބޮޑު ރިފަރެންޑަމަކަށެވެ.