މި އަހަރުގެ ފެށުނީއްސުރެ ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ޚާއްޞަކޮށް މާލެ ސަރަހައްދުގައި ޑެންގީ ހުން ފެތުރޭ މިންވަރު ވަނީ ނިސްބަތުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ.

ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (HPA) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިދިޔަ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު މިއަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަތަރު މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެކަނިވެސް 2,000 އަށްވުރެ ގިނަ ކޭސް ވަނީ ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ. މި ބަލި މިހާ ހަލުވިކޮށް ފެތުރެން މެދުވެރިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތަކަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ކުނި ބަރުކޮށްފައި ހުންނަ ކޮތަޅުތަކާއި، ހުސްދަޅާއި، ފުޅި ފަދަ ތަކެތި މަގުމަތީގައާއި ގޯޅިތަކުގައި ބެހެއްޓުމަކީ މަދިރި އާލާވުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ފުރުޞަތެވެ. ވާރޭ ވެހުމުގެ ސަބަބުން މިފަދަ ތަކެތީގައި ފެން ހަރުލާފައި ހުރުމަކީ ޑެންގީ ފަތުރާ 'އެޑީޒް' މަދިރި ބިސް އެޅުމަށް ލިބޭ ރަނގަޅު މާހައުލެކެވެ. މާލޭގެ ގިނަ މަގުތަކުގައި ކުނި ބެހެއްޓުމުގެ މައްސަލައަކީ ސިއްޙީ ގޮތުން މިހާރު ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ނުރައްކަލެވެ.
އިމާރާތްކުރާ ސަރަހައްދުތައް

މާލޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ކުރިއަށްދާ އިމާރާތްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީވެސް މަދިރި އާލާވާ މައިގަނޑު އެއް ތަނެވެ. ކޮންސްޓްރަކްޝަން ސައިޓްތަކުގައި ހުންނަ ފެންވަޅުތަކާއި، ލިފްޓް ގޮޅިތަކާއި، އަދި ތަކެތި ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ތަންތަނުގައި ފެން ހަރުލާފައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން މަދިރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ.

އާންމުންގެ ތެރޭގައި ގިނަ ބަޔަކު ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ކުރީގެ ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ ވެރިކަމުގެ ދައުރުގައި މާލޭގެ ސާފުތާހިރުކަމަށް ދެވުނު ސަމާލުކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ. އެ ދުވަސްވަރު މާލެ މުނިސިޕަލްޓީން މަގުތައް ކުނިކަހައި ސާފުކުރުމާއި، މަގުމަތީގައި ކުނި ބެހެއްޓުމާ ދެކޮޅަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައިވެއެވެ. މަގުމައްޗަށް ކުނި އެޅުމަކީ މަނާކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމުގެ އިތުރުން، އެކަން ކުރާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުމުގައި ހަރުކަށި އުސޫލުތަކެއް ގެންގުޅުނެވެ.

ރަށްވެހިކަމުގެ ރޫޙުގައި ރަށުތެރެ ސާފުކޮށް ބޭއްވުމަށް އާންމުންގެ ތެރޭގައި އޮތް ހޭލުންތެރިކަން މިހާރަށްވުރެ ބޮޑުކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.

ޑެންގީން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، ފަރުދީ ޒިންމާ އަދާކުރުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ގޭގެ ފެންޑާއާއި، ބެލްކަނީގައި ހުންނަ މާޕޮޓާ ފަދަ ތަކެތީގައި ފެން ހަރުލިޔަ ނުދިނުމާއި، މަގުމައްޗަށް ކުނި ނޭޅުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ކުނި މެނޭޖްކުރުމުގެ ނިޒާމު އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ޤަވާޢިދުތައް ތަންފީޒުކުރުމަކީ މި ބަލިމަޑުކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް އެންމެ ކުރު މަގެވެ.