ޔޫއޭއީގެ އަބޫދާބީގައި ބިނާކޮށްފައިވާ "އަބްރަހަމިކް ފެމިލީ ހައުސް" އަކީ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި ދީނީ އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން ބޮޑެތި ބަހުސްތަކެއް އުފެދިފައިވާ ތަނެކެވެ.

އަބްރަހަމިކް ފެމިލީ ހައުސް އަކީ ކޮންތަނެއް؟

އަބޫދާބީގެ ސާދިޔާތު އައިލެންޑްގައި ބިނާކޮށްފައިވާ މި ކޮމްޕްލެކްސް ރަސްމީކޮށް ހުޅުވީ 16 ފެބުރުވަރީ 2023 ގައެވެ. މި ބިނާގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ އިސްލާމްދީނާއި، ކްރިސްޓިއަން ދީނާއި، ޔަހޫދީ ދީނުގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހި ކުރުން ކަމަށް ޔޫއޭއީ ސަރުކާރުން ބުނެއެވެ. މިތަނުގައި ހިމެނެނީ:

އިމާމް އަލް-ތައްޔިބު މިސްކިތް (މުސްލިމުންނަށް)

ސެއިންޓް ފްރާންސިސް ޗާޗް (ކްރިސްޓިއަނުންނަށް)

މޫސާ ބިން މައިމޫން ސިނަގޮގް (ޔަހޫދީންނަށް)

މި ތިން ބިނާވެސް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އެއް ސައިޒަކަށް، އެއް އުސްމިނަކަށެވެ. މިއީ އެއް ދީން އަނެއް ދީނަށްވުރެ މަތިވެރި ނޫންކަން ދެއްކުމަށް ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.

މި ބިނާއަކީ 2020 ވަނަ އަހަރު ޔޫއޭއީ އާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު ގުޅުން ގާއިމުކުރުމަށް ސޮއިކުރި "އަބްރަހަމް އެކޯޑްސް" ގެ ރޫހާ ގުޅިފައިވާ މަޝްރޫޢެކެވެ. އިސްރާއީލުގެ އިސްވެރިންނާއި ޔަހޫދީ ފާދިރީން މި މަޝްރޫޢަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދުކޮށް، މިއީ މެދުއިރުމަތީގައި ޔަހޫދީ ދީނަށް ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެއެވެ.

މި މަޝްރޫޢާ މެދު ގިނަ އަދަދެއްގެ މުސްލިމް ޢިލްމުވެރިން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާފައެވެ. އެބޭފުޅުން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ "ދީންތައް އެއްކުރުން" ނުވަތަ "އަބްރަހަމިކް ދީން" ނަމަކަށް ކިޔާ އައު ދީނީ ފަލްސަފާއެއް ފެތުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ.

ޝައިޚް ނާސިރު އަލް-ފަހުދު (ސައުދީ ޢިލްމުވެރިއެއް):

"ދީންތައް އެއްކުރުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ އަސާސްތަކާ ފުށުއަރާ ކަމެއް. މުސްލިމުން ގަބޫލުކުރަންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި ބާތިލްނުވާ ދީނަކީ އިސްލާމްދީން ކަމަށް."

ގިނަ ޝައިޚުން ފާހަގަ ކުރައްވާ ގޮތުގައި، މިސްކިތަކާއި، ޗާޗަކާއި، ސިނަގޮގެއް އެއް ފެންވަރެއްގައި ބެހެއްޓުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރިކަން ކުޑަކޮށް، ބާތިލް ދީންތަކަކީ ހައްގު ދީންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އިސްލާމީ ބޮޑެތި އިދާރާތަކުން ނެރެފައިވާ ފަތުވާތައް

1 – ސައުދީގެ އިސް ޢިލްމުވެރިންގެ މަޖިލީހުން ނެރެފައިވާ ފަތުވާގައި (ފަތުވާ ނަންބަރު: 19402) ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ:

ދީންތައް އެއްކުރުމަކީ ކުފުރުގެ ޢަމަލެކެވެ: އިސްލާމްދީނަކީ ހުރިހާ ދީންތަކެއް މަންސޫޚު (އުވާލާފައިވާ) ކުރި ދީން ކަމަށްވާއިރު، އެހެން ދީންތަކަކީ ހައްގު ދީންތަކެއް ކަމަށް ދެއްކުމަކީ އިސްލާމްދީނުން ބޭރުވާނެ ކަމެކެވެ.

މިސްކިތާއި ޗާޗު އެއްތަނެއްގައި ބިނާކުރުން: މިއީ ދީނަށް އޮޅުން އަރުވައި، މުސްލިމުންގެ އަގީދާ ބަލިކަށި ކުރުމަށް ކުރެވޭ މަކަރުވެރި ރޭވުމެކެވެ.

2. މިސްރުގެ އަލް-އަޒްހަރުގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން

އަލް-އަޒްހަރުގެ އިމާމް އަހުމަދު އަލް-ތައްޔިބު މި މަޝްރޫޢުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ވަނީ މިކަމާ ދެކޮޅަށް ފަތުވާ ނެރެފައެވެ.

އެބޭފުޅުން ބުނާގޮތުގައި "އިންސާނީ އުޚުއްވަތްތެރިކަމުގެ" ނަމުގައި ދީނީ އަސާސްތައް ދޫކޮށްލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ.
އަބްރަހަމިކް ފެމިލީ ހައުސްއަކީ ބޭރުފުށުން ބަލާއިރު "ސުލްހަވެރިކަމުގެ" ރަމްޒެއް ކަމަށް ފެނުނަސް، އިސްލާމީ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި މިއީ އިސްލާމީ އަގީދާއަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.

މިއީ ސިޔާސީ ގޮތުން އިސްރާއީލާއެކު އޮތް ގުޅުން ވަރުގަދަކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައިވެސް ގިނަ ބަޔަކު ސިފަކުރެއެވެ.