އިސްރާއީލާއި މުސްލިމް ގައުމުތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި ވަރަށް ބޮޑު ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާ ކަމެކެވެ.
ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ގިނަ މުސްލިމް ގައުމުތަކަކީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި އިސްރާއީލާ ދެކޮޅަށް ތިބި ގައުމުތަކެއް ނަމަވެސް، ފަހަކަށް އައިސް ބައެއް ގައުމުތަކުން ވަނީ އިސްރާއީލާއެކު ސިޔާސީ ގުޅުން ގާއިމުކޮށްފައެވެ.
މިހާތަނަށް އިސްރާއީލާއެކު ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުންތައް ސޮއިކޮށް، ގުޅުން ގާއިމުކޮށްފައިވާ މުސްލިމް ގައުމުތަކުގެ ތަފްސީލު ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.
1. މިސްރު – 1979
މިސްރަކީ އިސްރާއީލާއެކު ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރި އެންމެ ފުރަތަމަ އަރަބި އަދި މުސްލިމް ގައުމެވެ.
އެއްބަސްވުން: "ކޭމްޕް ޑޭވިޑް އެކޯޑްސް".
ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެއް: މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އޭރު މިސްރު އަރަބި ލީގުން ވަކިކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ސައިނާއީ ބިންތައް މިސްރަށް އަނބުރާ ލިބުނެވެ.
2. އުރުދުން – 1994
އިސްރާއީލާއެކު ސުލްހަވި ދެވަނަ އަރަބި ގައުމަކީ އުރުދުންއެވެ.
އެއްބަސްވުން: "ވާދީ އަރަބާ ޓްރީޓީ".
ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެއް: މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ބޯޑަރުގެ މައްސަލަތަކާއި ފެނުގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވުންތަކެއް ގާއިމުކުރެވުނެވެ.
3. އެކުވެރި އަރަބި އިމާރާތް (ޔޫއޭއީ ) – 2020
"އަބްރަހަމް އެކޯޑްސް" ގެ ދަށުން އިސްރާއީލާއެކު އެންމެ ފުރަތަމަ ގުޅުން ގާއިމުކުރި ގައުމަކީ ޔޫއޭއީއެވެ.
ސަބަބު: އިގްތިސާދީ، ޓެކްނޮލޮޖީ އަދި ސަލާމަތީ ގޮތުން އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުން.
ނަތީޖާ: މިއަދު ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސީދާ ދަތުރުފަތުރާއި ވިޔަފާރީގެ ބޮޑެތި މުއާމަލާތްތައް ހިނގައެވެ.
4. ބަހްރައިން – 2020
ޔޫއޭއީއާ އެކުއެކީގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް ބަހްރައިން އިން ވެސް ވަނީ އިސްރާއީލާއެކު ގުޅުން ގާއިމުކޮށްފައެވެ.
އެއްބަސްވުން: އަބްރަހަމް އެކޯޑްސް.
ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެއް: ބަހްރައިން އަކީ ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާއި އީރާނުގެ ނުފޫޒާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގައި އިސްރާއީލާއެކު ބައިވެރިވާ ގައުމެކެވެ.
5. މޮރޮކޯ – 2020
މޮރޮކޯ އިން އިސްރާއީލާއެކު ގުޅުން ގާއިމުކުރީ އެމެރިކާގެ މެދުވެރިވުމާއެކުގައެވެ.
ބަދަލުގައި ލިބުނު ފައިދާ: "ވެސްޓަން ސަހާރާ" އަކީ މޮރޮކޯގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އެމެރިކާ އިން ގަބޫލުކުރުން.
ގުޅުން: މޮރޮކޯގައި ގިނަ އަދަދެއްގެ ޔަހޫދީން ދިރިއުޅޭތީ، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސަގާފީ ގުޅުންތަކެއް ކުރިން ވެސް އޮވެއެވެ.
6. ސޫދާން – 2020
ސޫދާނުން ވެސް ވަނީ އިސްރާއީލާއެކު ގުޅުން އާންމުކުރުމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ.
ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެއް: މި ނިންމުމަކީ ސޫދާނުގެ ނަން އެމެރިކާގެ "ޓެރަރިޒަމަށް ވާގިވެރިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓުން" އުނިކުރުމަށް ލިބުނު ފުރުސަތެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން މެދުތެރޭ އޭޝިއާގެ ބައެއް މުސްލިމް ގައުމުތައް ކަމަށްވާ ތުރުކީ، އަޒަރުބައިޖާން، އަދި އުޒްބަކިސްތާން ފަދަ ގައުމުތަކުން ވެސް އިސްރާއީލާއެކު އެކި ދާއިރާތަކުން ގުޅުން ބާއްވައެވެ.
އިސްރާއީލާއި ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ ހޫނުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، މި ގައުމުތަކާއި އިސްރާއީލާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަށް އާންމުންގެ ފާޑުކިޔުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަމާޒުވެއެވެ.
