މެދުއިރުމަތީގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ޙާލަތު ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ދަނީ ބަދަލު ވަމުންނެއެވެ.
މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅުގެ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު، މިކަމުގައި ރަސްމީ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާއި، ފަހުގެ ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ބަދަލުތަކާއި، އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތަފާތު ވިސްނުންތައް އެކުލެވިގެންވެއެވެ:
1. ރަސްމީ އިންޓެލިޖެންސް އަދި އައި.އޭ.އީ.އޭގެ ހޯދުންތައް:
ފަހުގެ ހަމަލާތަކުގެ ކުރިން، އެމެރިކާގެ އިންޓެލިޖެންސް ކޮމިއުނިޓީއާއި އިންޓަރނޭޝަނަލް އެޓޮމިކް އެނަރޖީ އޭޖެންސީ އިން ޤަބޫލު ކުރަމުން އައީ އީރާނުން ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރެއް ހެދުމަށް ރަސްމީކޮށް ސިޔާސީ ނިންމުމެއް ނިންމާފައިނުވާ ކަމަށެވެ.
އެ ފަރާތް ތަކުން ލަފާކުރި ގޮތުގައި، 2003 ވަނަ އަހަރު އީރާނުން ވަނީ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާލާފައެވެ. އަދި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ ކުރީކޮޅުވެސް، އައި.އޭ.އީ.އޭގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް ރަފައެލް ގްރޯސީ ވިދާޅުވެފައިވަނީ "ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށް ރޭވިފައިވާ ޕްރޮގްރާމެއްގެ" ހެއްކެއް ފެންނަން ނެތް ކަމަށެވެ.
2. "ނިއުކްލިއަރ ލޭޓެންސީ" އަދި ޤާބިލުކަން:
އެކްޓިވް ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ނެތް ކަމަށް މުސްތަޤިއްލު ފަރާތްތަކުން ބުނިނަމަވެސް، އީރާނުގައި "ނިއުކްލިއަރ ލޭޓެންސީ" (ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަން) އެބަހުއްޓެވެ.
މީގެ މާނައަކީ، 2025 އަދި 2026 ގެ އަސްކަރީ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ މަރުކަޒުތައް ހަލާކުވުމުގެ ކުރިން، އެމީހުންގެ އަތުގައި ޓެކްނިކަލް ކުރެހުންތަކާއި، އިންޖިނިއަރިންގ ތަޖުރިބާ އާއި، %60 އަށް މުއްސަނދި ކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމްގެ ސްޓޮކްތައް ހުރިކަމެވެ. އީރާނުން ބޮމެއް ހެދުމަށް ނިންމާފައި ނުވިޔަސް، އެމީހުން ތިބީ އެކަން ކުރުމާ ވަރަށް ގާތުގައެވެ.
3. ފަހުގެ އަސްކަރީ ހަމަލާތަކުގެ އަސަރު:
ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް އެނަލިސްޓުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި ފާއިތުވި އަހަރު އީރާނަށް ދެވުނު ވަރުގަދަ އަސްކަރީ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން (2026 ގެ ފެބްރުއަރީގައި އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން ދިން ހަމަލާތަކާއި ސުޕްރީމް ލީޑަރ ޢަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަކޮށްލުން ހިމެނޭ ގޮތަށް) އީރާނުގެ ވިސްނުން ބަދަލުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ގިނަ ތަޖުރިބާކާރުން އިންޒާރުދޭ ގޮތުގައި މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، އައު ލީޑަރު މުޖުތަބާ ޚާމަނާއީގެ ދަށުން އީރާނުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރެއް ހުރުން މަޖުބޫރު ކަމަށް ނިންމުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އަދި ހަމައެކަނި ލަފާކުރުން ތަކެކެވެ.
4. އެމެރިކާ ސަރުކާރުގެ ވިސްނުން:
އެމެރިކާގެ މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ޤަބޫލު ކުރަނީ އީރާނުން ދަނީ އެމީހުންގެ ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރުގެ ޕްރޮގްރާމް އަލުން ފެށުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ކަމަށެވެ. އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލުން ފަހުން ބުނެފައި ވަނީ އީރާނުން ހަތިޔާރު އުފެއްދުމަށް ގަސްތުކުރާ ކަމުގެ ހެކި ފެނިފައިވާ ކަމަށާއި، މިއީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ އަދި އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް ދެވުނު ވައިގެ ހަމަލާތަކުގެ މައިގަނޑު ސަބަބު ކަމަށެވެ.
އީރާނުން ނިއުކްލިއަރ ހަތިޔާރެއް އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަން ހޯދުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އެމީހުން އެފަދަ ހަތިޔާރެއް އުފެއްދުމަށް ރަސްމީކޮށް ނިންމާފައިވާކަން ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާތަކަށް އަދި ކަށަވަރު ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.
ނަމަވެސް، މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އީރާނުން އެ ނިންމުން ނިންމުމާ ދިމާލަށް ދިއުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއްކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ދަނީ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. އަދި އީރާނުގެ އާ ސުޕްރީމް ލީޑަރު މުޖްތަބާ ޚާމަނާއީ އަކީ ބައްޕާފުޅު އާޔަތުﷲ ޚާމަނާއީއަށްވުރެ ހަރުކަށި ސިޔާސަތުތަކެއް ދުޝްމިނުންނާމެދު ގެންގުޅުއްވާ ފަރާތެކެވެ.
