2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލު ގުޅިގެން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާ ގުޅިގެން މެދުއިރުމަތި ވަނީ ބޮޑު ސަރަޙައްދީ ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައެވެ.
އެމެރިކާއިން "އޮޕަރޭޝަން އެޕިކް ފިއުރީ" ގެ ނަން ދީފައިވާ މި އަސްކަރީ ހަރަކާތުގެ ސަބަބުން ގިނަ ޤައުމުތަކަކުން ގިނަ ބަޔަކު މަރުވެ، ސަރަޙައްދުގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ.
ފުރަތަމަ ހަމަލާތަކާއި އީރާނުން މަރުވި މީހުން:
މި ހަނގުރާމަ ފެށިފައިވަނީ އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލު ގުޅިގެން އީރާނުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކާއި، ވައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުތަކާއި، ސިޔާސީ ވެރިންނަށް އަމާޒުކޮށް ދިން ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކަކުންނެވެ.
މި ފުރަތަމަ ހަމަލާތަކުގައި އީރާނުގެ އިސް އޮފިޝަލުންތަކެއް މަރުވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ސުޕްރީމް ލީޑަރ އަލީ ޚާމަނާއީ އަވަހާރަވުމެވެ.
އީރާނުގެ އެތެރޭގައި މީހުން މަރުވެފައިވާ އަދަދުތައް ވަރަށް މަތި ނަމަވެސް، ހަނގުރާމައިގެ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައި ސީދާ އަދަދުތައް މިނިވަންކަމާއެކު ކަށަވަރުކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އީރާނުގެ ރެޑް ކްރެސެންޓާއި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ޖަމާޢަތްތަކުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި 1،200 އާއި 1،675 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް އީރާނު މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.
އީރާނުން އދ. އަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަ ސަފީރު ދާދިފަހުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ 1،300 އަށްވުރެ ގިނަ އާންމުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށާއި، ގިނަ ޕްރޮވިންސްތަކެއްގެ އާންމު އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށާއި، ހޮސްޕިޓަލްތަކަށާއި، އަދި ރަށްތަކަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލަށް ލިބުނު ގެއްލުންތައް:
ފުރަތަމަ ދިން ހަމަލާތަކުގެ ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން އީރާނުން ވަނީ އިސްރާއީލަށާއި، ގަލްފުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި، (ކުވައިތު، ބަޙްރައިން، އިރާޤު އަދި ޔޫއޭއީ ފަދަ ޤައުމުތަކުގައި) ޤާއިމުވެފައިވާ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށާއި އެކުވެރިންގެ ތަންތަނަށް އަމާޒުކޮށް އެތައް ސަތޭކަ ޑްރޯންއާއި ބެލިސްޓިކް މިސައިލްތަކެއް ފޮނުވާލާފައެވެ.
އިސްރާއީލުގެ ވައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުތަކަށާއި އެމެރިކާގެ އިންޓަރސެޕްޓަރުތަކަށް ބަރޯސާވެގެން، އިސްރާއީލުން ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 16 މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި 14 އާންމުންނާއި 2 ސިފައިން ހިމެނެއެވެ.
އެމެރިކާއަށް ވެސް ވަނީ ގެއްލުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައެވެ. މާރިޗު 1 ވަނަ ދުވަހު ކުވައިތުގެ ދެކުނުގެ ސިނާޢީ ރަށެއް ކަމަށްވާ ޕޯޓް ޝުއައިބާގައި ހުރި އެމެރިކާގެ ކޮމާންޑް ސެންޓަރަކަށް އީރާނުގެ ޑްރޯން އަކުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި، އެމެރިކާގެ އަސްކަރިއްޔާގެ 103 ވަނަ ސަސްޓެއިންމަންޓް ކޮމާންޑްގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދިޔަ 6 ރިޒާވިސްޓުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.
އިތުރު ރިޕޯޓުތައް ބުނާގޮތުން އެމެރިކާ ސިފައިންގެ ތެރެއިން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 8 އަށް އެރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި މި ސަރަޙައްދުގައި އެތައް ބަޔަކު ވަނީ ޒަޚަމްވެފައެވެ. މާރިޗު 7 ވަނަ ދުވަހު، އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ މަރުވި 6 ސިފައިންގެ ހަށިގަނޑު ޑެލަވެއަރގެ ޑޯވަރ އެއަރ ފޯސް ބޭސްއަށް ގެނައުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ.
ނުރައްކާތެރި ފައްތަރެއްގައިވާ ސަރަޙައްދެއް:
ހަނގުރާމައިގެ މައިގަނޑު ބައިވެރިންގެ ބޯޑަރުތަކުން ބޭރަށް މި ހަނގުރާމަ ވަނީ ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފުޅާވެފައެވެ. އަރަބި ގަލްފުގެ ޤައުމުތަކުގައި ތިބި އެމެރިކާ ސިފައިންނަށް އަމާޒުކޮށް އީރާނުން ދިން ބަދަލުހިފުމުގެ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން، އެ ޤައުމުތަކުގެ އާންމުންނާއި ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ.
ހަމައެއާއެކު، އެމެރިކާގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން ވަނީ އީރާނުގެ އުޅަނދުތަކާ ކުރިމަތިލާފައެވެ. އެގޮތުން އިންޑިއާ ކަނޑުގައި އީރާނުގެ މަނަވަރެއް ފައްތާލާފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
މި ހަނގުރާމައިގެ ދެވަނަ ހަފްތާ ފެށިފައިވާއިރު، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޑިޕްލޮމެޓުން ދަނީ ގޯސްވަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކާމެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންނެވެ. އެތައް ހާސް ބަޔަކު ޒަޚަމްވެ، ލައްކައަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ގެދޮރު ގެއްލި ނުވަތަ ތާށިވެފައިވާއިރު، މިކަމަށް އަވަސް ސިޔާސީ ހައްލެއް ފެންނަން ނެތުމުން، 2026 ގެ އީރާން ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ސަރަޙައްދުގެ އިތުރު ބާރުތައް ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއަށް ވަދެ، ދުނިޔޭގެ ހަމަޖެހުމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.
