ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިގެންދިޔަ ނިންމުމެއްގައި، އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް އިން ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ "ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް" ނަގައިފިކަން އިއުލާން ކޮށްފިއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުހިންމު ތެޔޮ މަގު ބަންދުކުރި ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޗައިނާގެ އުޅަނދުތަކަށް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް އީރާނުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
މި އިއުލާން ނެރެފައިވަނީ 4 މާރިޗު 2026 ގައެވެ. މިއީ އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ އަސްކަރީ ހަމަނުޖެހުން ތަކަށްފަހު އީރާނުން އެޅި ފިޔަވަޅެކެވެ. އީރާނުން ބުނާ ގޮތުގައި ޗައިނާއަށް މި އިސްތިސްނާ ދިނީ އެގައުމުން އީރާނާއެކު ބާއްވާ ގާތް ގުޅުމާއި، އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ދެކޮޅަށް ޗައިނާ އިން ކުރާ މަސައްކަތަށް ޝުކުރު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ ފާރިސީ ކަނޑުއޮޅިއާއި އޮމާން ކަނޑު ގުޅުވައިދޭ ހަނި މަގެކެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ބޭނުންކުރާ ތެލުގެ 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރާ މަގެވެ.
އީރާނުން ބުނެފައިވަނީ ހުއްދަ ނެތް އެއްވެސް އުޅަނދެއް އެ މަގުން ދަތުރުކޮށްފިނަމަ މިސައިލާއި ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ހަމަލާދީ އަންދާލާނެ ކަމަށެވެ.
ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި އެތައް ސަތޭކަ ބޮޑެތި ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކެއް ވަނީ އޮމާން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މަޑުކޮށްފައެވެ. ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަމެއް ނެތުމުން ދަތުރުތައް ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ.
ޗައިނާގެ އުޅަނދުތަކަށް އެކަނި ހުއްދަ ދިނުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައު ބައިބައިކުރުމަށް އީރާނުން ކުޅޭ "ސިޔާސީ ކާޑެއް" ކަމަށް މުހައްލިލުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް މީގައި ބައެއް ގޮންޖެހުންތައް އެބަހުއްޓެވެ
އީރާނުން ހުއްދަ ދިން ނަމަވެސް، ޗައިނާގެ ބައެއް ކުންފުނިތަކުން ދަތުރުކުރަން ޖެހިލުންވެއެވެ. ސަބަބަކީ އުޅަނދުތަކުގެ އިންޝުއަރެންސް އަގު ބޮޑުވުމާއި ހަމަލާއެއްގެ ޝިކާރައަކަށް ވެދާނެތީއެވެ. ޗައިނާއަށް ފުރުސަތު ލިބުނަސް، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމަކީ ޗައިނާގެ އިގްތިސާދަށްވެސް ލިބޭނެ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.
ކަނޑުއޮޅި ބަންދު ކުރުމާއެކު ތެލުގެ އަގު ވަނީ ވަގުތުން އުފުލިފައެވެ. ބައެއް އުޅަނދު މިހާރު ދަތުރުކުރަނީ އެފްރިކާ ވަށާލާފައި ދެވެން އޮންނަ މަގުންނެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި ހާލަތު ހަފްތާއަކަށް ދެމިގެން ގޮސްފިނަމަ، ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު 120 ނުވަތަ 150 ޑޮލަރަށް އަރައިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.
އެމެރިކާ އިން ވަނީ އީރާނުގެ މި ނިންމުން ބަލައިނުގަންނާނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ. ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަނަވަރުތަކުގެ ހިމާޔަތުގައި ތެޔޮ އުޅަނދުތައް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރުވާނެ ކަމަށެވެ. މިއީ އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ސީދާ އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުމަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިގެންދިޔަ ނިންމުމެއްގައި، އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް އިން ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ "ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް" ނަގައިފިކަން އިއުލާންކޮށްފިއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުހިންމު ތެޔޮ މަގު ބަންދުކުރި ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ޗައިނާގެ އުޅަނދުތަކަށް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް އީރާނުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ.
މި އިއުލާން ނެރެފައިވަނީ 4 މާރިޗު 2026 ގައެވެ. މިއީ އެ ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ އަސްކަރީ ހަމަނުޖެހުންތަކަށްފަހު އީރާނުން އެޅި ފިޔަވަޅެކެވެ. އީރާނުން ބުނާ ގޮތުގައި ޗައިނާއަށް މި އިސްތިސްނާ ދިނީ އެގައުމުން އީރާނާއެކު ބާއްވާ ގާތް ގުޅުމާއި، އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ދެކޮޅަށް ޗައިނާ އިން ކުރާ މަސައްކަތަށް ޝުކުރު އަދާކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިއަކީ ފާރިސީ ކަނޑުއޮޅިއާއި އޮމާން ކަނޑު ގުޅުވައިދޭ ހަނި މަގެކެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ބޭނުންކުރާ ތެލުގެ 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރާ މަގެވެ.
އީރާނުން ބުނެފައިވަނީ ހުއްދަ ނެތް އެއްވެސް އުޅަނދެއް އެ މަގުން ދަތުރުކޮށްފިނަމަ މިސައިލާއި ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ހަމަލާދީ އަންދާލާނެ ކަމަށެވެ.
ސެޓެލައިޓް ފޮޓޯތަކުން ފެންނަ ގޮތުގައި އެތައް ސަތޭކަ ބޮޑެތި ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކެއް ވަނީ އޮމާން ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މަޑުކޮށްފައެވެ. ސަލާމަތީ ކަށަވަރުކަމެއް ނެތުމުން ދަތުރުތައް ވަނީ ހުއްޓިފައެވެ.
ޗައިނާގެ އުޅަނދުތަކަށް އެކަނި ހުއްދަ ދިނުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައު ބައިބައިކުރުމަށް އީރާނުން ކުޅޭ "ސިޔާސީ ކާޑެއް" ކަމަށް މުހައްލިލުން ދެކެއެވެ. ނަމަވެސް މީގައި ބައެއް ގޮންޖެހުންތައް އެބަހުއްޓެވެ
އީރާނުން ހުއްދަ ދިން ނަމަވެސް، ޗައިނާގެ ބައެއް ކުންފުނިތަކުން ދަތުރުކުރަން ޖެހިލުންވެއެވެ. ސަބަބަކީ އުޅަނދުތަކުގެ އިންޝުއަރެންސް އަގު ބޮޑުވުމާއި ހަމަލާއެއްގެ ޝިކާރައަކަށް ވެދާނެތީއެވެ. ޗައިނާއަށް ފުރުސަތު ލިބުނަސް، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލުމަކީ ޗައިނާގެ އިގްތިސާދަށްވެސް ލިބޭނެ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.
ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކުރުމާއެކު ތެލުގެ އަގު ވަނީ ވަގުތުން އުފުލިފައެވެ. ބައެއް އުޅަނދު މިހާރު ދަތުރުކުރަނީ އެފްރިކާ ވަށާލާފައި ދެވެން އޮންނަ މަގުންނެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި ހާލަތު ހަފްތާއަކަށް ދެމިގެން ގޮސްފިނަމަ، ތެޔޮ ފީފާއެއްގެ އަގު 120 ނުވަތަ 150 ޑޮލަރަށް އަރައިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.
އެމެރިކާ އިން ވަނީ އީރާނުގެ މި ނިންމުން ބަލައިނުގަންނާނެ ކަމަށް ބުނެފައެވެ. ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަނަވަރުތަކުގެ ހިމާޔަތުގައި ތެޔޮ އުޅަނދުތައް އެ ސަރަހައްދުން ދަތުރުކުރުވާނެ ކަމަށެވެ. މިއީ އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު ސީދާ އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުމަކަށް މަގުފަހިވެދާނެ ކަމެކެވެ.
