އިސްރާއީލުގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު ނަތަންޔާހޫގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤުބަލަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް

އިސްރާއީލުގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުމާއެކު ނަތަންޔާހޫގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤުބަލަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް

އޮކްޓޫބަރު 27 ގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުން އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ އިއްތިހާދަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ގެއްލުމާ ގުޅިގެން، އޭނާގެ ސިޔާސީ ޙަޔާތުގައި ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު އެއް ގޮންޖެހުމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެއެވެ. މިއާއެކު، ކުރީގެ އަސްކަރީ މުޝީރު ގާޑީ އައިޒެންކޮޓް އިސްވެ ހުންނަވައި އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމުގެ ފުރުޞަތު މިވަނީ ހުޅުވިފައެވެ.

އިންތިޚާބުގެ ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން އިސްރާއީލުގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޅުންބޮޅުންވެފައެވެ. 120 ގޮނޑި ހިމެނޭ ކްނެސެޓްގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ 61 ގޮނޑި، ނަތަންޔާހޫގެ އިއްތިހާދަށް ނުވަތަ އިދިކޮޅު މައި ބްލޮކަށް ވެސް ކާމިޔާބު ކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. ނަތަންޔާހޫގެ ސިޔާސީ އިއްތިހާދަށް ލިބުނީ 53 ގޮނޑިއެވެ. އައިޒެންކޮޓްގެ 'ޔަޝާރު' ޕާޓީ އިސްވެ އޮތް އިދިކޮޅު އިއްތިހާދަށް 48 ގޮނޑި ލިބިފައިވާއިރު، އަރަބި ޕާޓީތަކުން ވަނީ 19 ގޮނޑި ކާމިޔާބުކޮށްފައެވެ. މިއާއެކު، އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމުގައި އަރަބި ޕާޓީތަކުގެ ދައުރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑުވެފައެވެ.

މި ނަތީޖާގެ ސަބަބުން މަޖިލީހުގައި ނަތަންޔާހޫގެ ބާރު ކުޑަވެ، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެންދިޔައެވެ. ނަމަވެސް، އިދިކޮޅު އިއްތިހާދުގެ ތެރޭގައި ހުރި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވި ނަތަންޔާހޫ މަޤާމުން ދުރުކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަށް ވަނީ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.

 

އިސްރާއީލުގެ ރައީސް އިސާކް ހަރުޒޮގް، އައު ސަރުކާރު އެކުލަވައިލުމުގެ ފުރުޞަތު އައިޒެންކޮޓަށް ދެއްވީ، ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއެކު ބޭއްވި މަޝްވަރާތަކަށްފަހު 67 މެންބަރަކު އޭނާއަށް ތާއީދުކުރުމުންނެވެ. ނަތަންޔާހޫއަށް ތާއީދުކުރީ 46 މެންބަރުންނެވެ. އިސްރާއީލު ސިފައިންގެ ކުރީގެ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް އައިޒެންކޮޓަށް ސަރުކާރު އެކުލަވައިލުމަށް ފުރަތަމަ ދީފައިވަނީ 28 ދުވަހުގެ މުއްދަތެކެވެ. އިތުރު 14 ދުވަސް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އެ މުއްދަތު އިތުރުކޮށްދިނުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެއެވެ. އޭނާއަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ތަފާތު ސިޔާސީ ފިކުރުތަކުގެ ޕާޓީތަކުގެ މެދުގައި އެއްބަސްވުމެއް ޤާއިމުކޮށް، މަދުވެގެން 61 މެންބަރުންގެ ތާއީދު ހޯދުމެވެ. ނަތަންޔާހޫ ބަދަލުކުރުމަކީ ހުރިހާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކެއްގެ އެދުމަކަށް ވީނަމަވެސް، އަރަބި ޕާޓީތަކާއި ހަރުކަށި ޔަހޫދީ ޕާޓީތައް ސަރުކާރުގައި ބައިވެރިކުރުމާމެދު ވަނީ ބޮޑެތި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިފައެވެ.
މި ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރޭގައި، އައު ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލެވެންދެން ވަގުތީ ބޮޑުވަޒީރުގެ ގޮތުގައި ހުންނަވާނީ ނަތަންޔާހޫއެވެ.

ރެކޯޑް އަދަދަކަށް، އެބަހީ 19 ގޮނޑި ކާމިޔާބުކުރި އަރަބި ޕާޓީތައް މިވަނީ ސަރުކާރު އެކުލަވައިލުމުގެ މަޝްވަރާތަކުގެ މައި މަރުކަޒަށް ވެފައެވެ. އެ ޕާޓީތަކުގެ ތާއީދާއެކު އައިޒެންކޮޓަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ލިބި، ސަރުކާރެއް އުފެއްދުމުގެ މަގު ފަހިވެގެންދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަރަބި ޕާޓީތަކާއެކު މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ބައެއް ޔަހޫދީ އިދިކޮޅު ލީޑަރުންގެ މެދުގައި ބަހުސް އުފެދިފައިވާ ކަމެކެވެ. ނަތަންޔާހޫ ވަނީ އަރަބި ޕާޓީތަކަށް ބަރޯސާވާ ސަރުކާރަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެ، އެ ޕާޓީތަކުގެ މެންބަރުންނަކީ ޓެރަރިޒަމަށް ތާއީދުކުރާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރައްވާފައެވެ. މި ތުހުމަތުތައް އަރަބި ލީޑަރުން ވަނީ ދޮގުކުރައްވާފައެވެ. މި މައްސަލައިގައި އައިޒެންކޮޓްގެ އިއްތިހާދުގެ ތެރޭގައި ވެސް ވަނީ ބައިބައިވުން އުފެދިފައެވެ. މިއީ އިސްރާއީލުގެ އާބާދީގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި ހިއްސާކުރާ ފަލަސްތީނު ދަރިކޮޅުގެ ރައްޔިތުންގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމާމެދު އުފެދިފައިވާ ފުޅާ ބަހުސެއްގެ ބައެކެވެ.

މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާއިރު، ނަތަންޔާހޫ ވަނީ ހުރިހާ ޔަހޫދީ ޕާޓީތަކެއް ހިމެނޭ "ޤައުމީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރެއް" އެކުލަވައިލުމަށް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. މި ހުށަހެޅުމުގައި އަރަބި ޕާޓީތައް ބާކީކޮށް، އިސްރާއީލަކީ ޔަހޫދީ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަ ޕާޓީތައް އެކުލަވައިލުމަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ.
ނަމަވެސް، މިކަމަށް ވެސް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ މަޤާމު ދޫކޮށްލުމަށް ނުވަތަ އެހެން ބޭފުޅަކަށް ބޮޑުވަޒީރުކަން ދިނުމަށް ނަތަންޔާހޫ އެއްބަހެއް ނުވެއެވެ. އައިޒެންކޮޓް މި ހުށަހެޅުމަށް ފާޑުވިދާޅުވި ނަމަވެސް، ނަތަންޔާހޫގެ ލިކޫޑް ޕާޓީއާއެކު މަޝްވަރާ ކުރުމަށް ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ.
އަސްކަރީ ޚިދުމަތުގެ މައްސަލައިގައި އުފެދިފައިވާ ޚިޔާލުތަފާތުވުން ހަރުކަށި ޔަހޫދީ ފިކުރުގެ ޕާޓީތައް ކަމަށްވާ 'ޝާސް' އަދި 'ޔުނައިޓެޑް ތޯރާ ޖުޑައިޒަމް' އަކީ އައިޒެންކޮޓަށް އަޣުލަބިއްޔަތު ހޯދުމަށް އޮތް އަނެއް މަގެކެވެ. މި ދެ ޕާޓީގެ  އަތުގައި ޖުމްލަ 13 ގޮނޑި އެބައޮތެވެ. އައިޒެންކޮޓްގެ 48 ގޮނޑީގެ އިދިކޮޅު ބްލޮކާ މި ދެ ޕާޓީ ގުޅިއްޖެނަމަ، ސަރުކާރު އެކުލަވައިލުމަށް ބޭނުންވާ 61 ގޮނޑި ހަމަވާނެއެވެ.

ނަމަވެސް، މި ޕާޓީތަކުން ސަރުކާރާ ގުޅުމަށް ހުށަހަޅާ ޝަރުޠުތަކަކީ ފުށުއެރުންތަކެއް ހުރި ކަންތައްތަކެކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް، ހަރުކަށި ޔަހޫދީ ދީނީ ދަރިވަރުން އަސްކަރީ ޚިދުމަތުން އިސްތިސްނާކުރުމަށް އެ ފަރާތްތަކުން ކުރާ ޑިމާންޑްތަކަކީ އިސްރާއީލުގެ ސިޔާސީ މަޝްރަޙުގައި ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. އައިޒެންކޮޓަކީ އަސްކަރީ ޚިދުމަތުގެ ޒިންމާ ހުރިހާ އެންމެންގެ މައްޗަށް ހަމަހަމަކުރުމަށް ވަކާލާތުކުރައްވާ ބޭފުޅަކަށް ވާތީ، ދީނީ ޕާޓީތަކުގެ މި ޝަރުޠުތަކަށް އެއްބަސްވުމަކީ އޭނާއަށް ސިޔާސީގޮތުން ނުހަނު އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.

ނަތަންޔާހޫގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤުބަލު ވަނީ 2020 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އޭނާގެ މައްޗަށް ހިނގަމުންދާ ކޮރަޕްޝަނުގެ މައްސަލަތަކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅިފައެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ތުހުމަތުތަކަށް އޭނާ އިންކާރު ކުރެއްވި ނަމަވެސް، މި މައްސަލަތަކީ ސިޔާސީ ބަހުސްތަކުގެ މައިގަނޑު އެއް ބައެވެ. މީގެ އިތުރުން، 2023 އޮކްޓޫބަރު 7 ގައި ހަމާސްއިން ދިން ހަމަލާއާ ގުޅިގެން އިސްރާއީލުގެ ސަލާމަތީ އަދި ޖާސޫސީ ނިޒާމަށް ދިމާވި ނާކާމިޔާބީތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމަށް މިނިވަން ކޮމިޝަނެއް އުފެއްދުމަށް އިދިކޮޅު މެންބަރުން ދަނީ ގޮވާލަމުންނެވެ. ނަތަންޔާހޫގެ ސަރުކާރުން މިކަމުގައި އިހުމާލުވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ، އޭނާގެ މައްޗަށް ވަނީ ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވެފައެވެ.

 

މި ދަނޑިވަޅުގައި ސަރަޙައްދީ ހަނގުރާމައެއް ފެށިދާނެކަމުގެ ބިރު ވެސް ވަނީ ސިޔާސީ ބަހުސްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައެވެ. އަލްޖަޒީރާގެ ކޮލަމިސްޓް އަކީވާ އެލްޑާ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، އީރާނަށް ހަމަލާދިނުމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕަށް ނަތަންޔާހޫ ބާރުއަޅުއްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކޭގޮތުގައި، މިފަދަ ހަމަލާއެއް ދިނުމަކީ ކުއްލި ޙާލަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމަށް މަގުފަހިވެ، ނަތަންޔާހޫ މަޤާމުން ދުރުކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަށް ހުރަސް އެޅޭނެ ކަމެކެވެ.

ނޮވެމްބަރު 18 ވަނަ ދުވަހު، އިދިކޮޅު އިއްތިހާދުގެ އިސް ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ނަފްތާލީ ބެނެޓް، ނަތަންޔާހޫއާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަކީ މަޝްވަރާތަކަށް އިތުރު އޮޅުންބޮޅުންތަކެއް ގެނުވި ކަމެކެވެ. މި ބައްދަލުވުން ދެ ގަޑިއިރަށްވުރެ ގިނަ އިރަށް ދެމިގެންދިޔައިރު، ބެނެޓް އަލުން ނަތަންޔާހޫއާ ގުޅިވަޑައިގަންނަވަނީތޯ ސުވާލު އުފެދުނެވެ. ނަމަވެސް ބެނެޓްގެ ގާތް ފަރާތްތަކުން ބުނާގޮތުގައި މިއީ ހަމައެކަނި ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ބައްދަލުވުމެކެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއް މިހެން ހުރިއިރު، ނޮވެމްބަރު 17 ވަނަ ދުވަހު މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމަށް އައިޒެންކޮޓްގެ ބައިވެރިއެއް ކަމަށްވާ މަޓަން ކަހާނާ ވަނީ އިންތިޚާބުކޮށްފައެވެ. މިއީ ނަތަންޔާހޫއާ ދެކޮޅު ފަރާތްތަކަށް މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއެކެވެ.

އައިޒެންކޮޓަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވައިލުމަށް ބޭނުންވާ ތާއީދު ނުލިބިއްޖެނަމަ، އިސްރާއީލަށް އަނެއްކާވެސް އައު އިންތިޚާބަކަށް ދާންޖެހިދާނެއެވެ. މިއީ ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި އިސްރާއީލުން ތަކުރާރުކޮށް ފެނިފައިވާ މަންޒަރެކެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި، އިންތިޚާބު ނިމެންދެން ބޮޑުވަޒީރުގެ މަޤާމުގައި ހުންނަވާނީ ނަތަންޔާހޫއެވެ.
އިސްރާއީލުގެ ސިޔާސީ މުސްތަޤުބަލު މިހާރު އޮތީ ވަރަށް ނުތަނަވަސް ޙާލަތެއްގައެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގައި އެނގިގެންދާނީ އިސްރާއީލުގެ ސަރުކާރަށް ބަދަލެއް އަންނާނެތޯ، ނުވަތަ އަނެއްކާވެސް ސިޔާސީ އިތުރު އޮޅުންބޮޅުންތަކެއްގެ ތެރެއަށް ޤައުމު ވެއްޓޭނެތޯއެވެ.

ހިޔާލުފާޅު ކުރައްވާ!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *