ދުނިޔޭގެ މައްޗަށް ޑައިނަސޯރުން ވެރިވެގަތުމުގެ އެތައް ޒަމާނެއް ކުރިން، މި ބިންގަނޑު އޮތީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ތަޞައްވުރު ކުރަންވެސް ދަތި، މުޅިން ތަފާތު ޙާލަތެއްގައެވެ. އެއީ ބިޔަ ފަރުބަދަތަކެއް ފަދަ ސޫފިތަކުގެ ބަދަލުގައި، އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ދިރުންތަކުން ފުރިގެންވީ ކަނޑުތަކާއި، ބޯ ޖަންގަލިތަކާއި، މިއަދުގެ ދުނިޔެއިން ނުފެންނަ ފަދަ އާދަޔާޚިލާފު މަޚްލޫޤުން އުޅުނު ޒަމާނެކެވެ.

ސައިންސްވެރިން ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ މި ތާރީޚީ މަރުޙަލާއަކީ "ޕެލިއޮޒޮއިކް އީރާ" ނުވަތަ ގަދީމީ ޒަމާނުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަސްވަރެކެވެ. މިއީ "މެސޯޒޮއިކް އީރާ" ގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޑައިނަސޯރުން އުފެދުމުގެ އެތައް މިލިއަން އަހަރެއް ކުރިއެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރުންތައް އުފެދިފައިވަނީ ކަނޑުގެ ފުންމިނުގައެވެ. "ކެމްބްރިއަން އެކްސްޕްލޯޝަން" ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވި ދުވަސްވަރު، ކުރީގެ ކަނޑުތައް ފުރިފައިވަނީ "ޓްރައިލޯބައިޓްސް" ފަދަ އާދައިގެ މަޚްލޫޤުންނާއި، މަޑު ހަށިގަނޑެއް ލިބިފައިވާ ތަފާތު ދިރުންތަކުންނެވެ. މިއީ ބިންމަތީގައި ދިރުންތައް އިތުރުވެ، ފެތުރިގެން ދިޔަ ފުރަތަމަ ބޮޑު މަރުޙަލާއެވެ. އަދި މިއީ މުސްތަޤުބަލުގައި އުފެދުނު ހުރިހާ ދިރުންތަކެއްގެ ބިންގަލެވެ.

ޒަމާންތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ދިރުންތަކަށް އައި ބޮޑު ބަދަލާއެކު ކަނޑުން އެއްގަމަށް ދިރުންތައް ފޯރިއެވެ. ބައްރުތަކުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ބިޔަ ޖަންގަލިތަކާއި ކުޅިތައް އުފެދި، އާދަޔާޚިލާފަށް ބޮޑެތި ގަސްތަކުން ބިންގަނޑު ފެހިވެގެން ދިޔައެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ދުނިޔޭގެ ޖައްވުގައި އޮކްސިޖަން ހުރި މިންވަރު މިއަދަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވުމުގެ ސަބަބުން، ސޫފިތައް އާދަޔާޚިލާފަށް ބޮޑެތިވުމަށް މަގުފަހިވިއެވެ. މިއަދުގެ ދޫނިތަކާ އެއްވަރުގެ ފިޔަގަނޑުލީ ފަނިފަކުސާތަކާއި، ބިޔަ ސޫފިތައް އެއްވެސް ބިރެއްނެތި ދުނިޔޭގައި އުޅެމުންދިޔައީ، އޭރު ދޫންޏެއް ނުވަތަ އުރަގަޅެއް (mammals) ފަދަ އެއްވެސް ޖަނަވާރެއް ނެތް ދުނިޔެއެއްގައެވެ.

މި ދުވަސްވަރު ކަނޑުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ މައިބަދަ ހުންނަ މަޚްލޫޤުން އުފެދެން ފެށިއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފެނާއި އެއްގަމުގައި އުޅޭ ޖަނަވާރުތަކާއި، ކުރީގެ އުރަގަޅުތައް (early reptiles) އުފެދިގެންދިޔައެވެ. މި ޒަމާނުގައި ފެނުނު އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް މަޚްލޫޤަކީ ބުރަކަށީގައި ރިޔަލެއް ފަދަ ބައެއް ހުންނަ "ޑައިމެޓްރޯޑޮން" އެވެ. މިއީ ގިނަ ބަޔަކަށް ޑައިނަސޯރެއްގެ ގޮތުގައި ހީވި ނަމަވެސް، ޑައިނަސޯރުން އުފެދުމުގެ އެތައް މިލިއަން އަހަރެއް ކުރިން އުޅުނު މަޚްލޫޤެކެވެ. މިފަދަ ކުރީގެ އުރަގަޅުތަކުގެ ތެރެއިން ފަހުން ޑައިނަސޯރުންނާއި އުރަގަޅުތައް (mammals) އުފެދިގެން އައެވެ.

އޭރު ދުނިޔޭގެ ބައްޓަންވެސް އޮތީ މިއަދާ މުޅިން ތަފާތުކޮށެވެ. ހުރިހާ ބައްރުތަކެއް އޮތީ ގުޅިފައި، "ޕެންޖިއާ" ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ އެންމެ ބިޔަ ބައްރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ބައްރުގެ ވަށައިގެން އޮތީ ނިމުމެއް ނެތް ފުޅާ ކަނޑުތަކެވެ. އަލިފާން ފަރުބަދަތައް ގޮވުމާއި، މޫސުމީ ގޮތުން އައި ބޮޑެތި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން، ދިރިހުރުމަކީ އެ މަޚްލޫޤުންނަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، މި އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ދުނިޔެ ނިމުމަކަށް އައީ ވަރަށް ހިތާމަވެރި ގޮތަކަށެވެ. މީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 252 މިލިއަން އަހަރު ކުރިން ކުރިމަތިވި "ޕާމިއަން-ޓްރިއޭސިކް އެކްސްޓިންކްޝަން" ގެ ސަބަބުން، ދުނިޔޭގައި އުޅުނު ދިރުންތަކުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 90 ޕަސަންޓް ނެތިގެން ދިޔައެވެ. މިއީ ތާރީޚުގައި މިހާތަނަށް ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ނެތިދިއުމެވެ.

މި ބޮޑު ހަލާކުގެ ތެރެއިން އާ ޒަމާނެއް އުފަންވިއެވެ. އަދި އެއާއެކު، ދުނިޔޭގެ މައްޗަށް ރަސްކަން ކުރަން ފެށި ފުރަތަމަ ޑައިނަސޯރުން ފާޅުވާން ފެށިއެވެ.

ނަމަވެސް، ޑައިނަސޯރުންނަށް ލިބުނު އެ ދުނިޔެއަކީ އޭގެ ކުރިން ހިނގައިދިޔަ ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދުނިޔެއެކެވެ. އެއީ މިއަދުގެ ދިރުންތަކުގެ ބިންގާ އެޅިގެންދިޔަ، އެކަމަކު ހަނދާނުން ފޮހެވިފައިވާ ޒަމާނެކެވެ.