ޖެނީވާ – އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ނުސީދާކޮށް ކުރިއަށްދިޔަ ނިއުކްލިއާ މަޝްވަރާތަކުގެ ދެވަނަ ބުރު، 17 ފެބްރުއަރީ 2026 ވީ އަންގާރަ ދުވަހު ނިމިއްޖެއެވެ.

މި ބައްދަލުވުމުގައި ދެ ފަރާތުން ވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ބޭނުންވާ "މައިގަނޑު އުސޫލުތަކަކާ" މެދު އެއްބަސްވެ، ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވާކަން ހާމަކޮށްފައެވެ. ޖެނީވާގައި ހުންނަ އޯމާން އެމްބަސީގައި ބޭއްވި މި މަޝްވަރާތަކަކީ ފާއިތުވި އަހަރެއްހާ ދުވަހު ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަކުރުމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު މަސައްކަތެކެވެ.

މުހިންމު ކުރިއެރުންތައް
މި ބައްދަލުވުމުގައި ފައިނަލް އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވުނު ނަމަވެސް، މި މަހު ކުރީކޮޅު މަސްކަޓްގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ބުރަށްވުރެ ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ވަނީ ލިބިފައެވެ.

"މައިގަނޑު އުސޫލުތަކަށް" އެއްބަސްވުން: އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އައްބާސް އަރާގްޗީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ރަސްމީ އެއްބަސްވުމެއްގެ ބިންގަލަކަށް ވާނެ މައިގަނޑު އުސޫލުތަކަކާ މެދު ދެ ގައުމުން ވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވިފައެވެ.

ލިޔުންތައް ތައްޔާރުކުރުން: ދެ ފަރާތުންވެސް މިހާރު ވަނީ އެ ގައުމަކަށް އެނބުރި ގޮސް، މި ބައްދަލުވުމުގައި މަޝްވަރާކުރެވުނު ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެއްބަސްވުމުގެ ޑްރާފްޓް ތައްޔާރުކުރަން ނިންމާފައެވެ.

ނިއުކްލިއާ ދޫދިނުންތައް: ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އީރާނުން ވަނީ އެ ގައުމުގައި ހުރި 60 އިންސައްތައަށް މުއްސަނދިކޮށްފައިވާ ޔުރޭނިއަމް ދަށްކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. ނަމަވެސް، ޔުރޭނިއަމް މުއްސަނދިކުރުން މުޅިން ހުއްޓާލުމަށް ތެހެރާނުން ވަނީ ދެކޮޅު ހަދާފައެވެ.

މަޝްވަރާގެ މޭޒު
މި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދިޔައީ ނުސީދާކޮށް، އޯމާންގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ބަދުރު އަލްބޫސައިދީ މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރައްވައިގެންނެވެ.
އަސްކަރީ ނުތަނަވަސްކަން
މި ޑިޕްލޮމެޓިކް މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދިޔައިރު، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އަސްކަރީ ގޮތުން ބިރުދެއްކުންތަކެއްވެސް ހުއްޓެވެ:

އެމެރިކާގެ ޕްރެޝަރު: ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ މި މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވެއްޖެނަމަ އީރާނަށް "ވަރަށް ގޯސް" ނަތީޖާއަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ.

އީރާނުގެ ރައްދު: މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދިޔަ ވަގުތު، އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑުން ވަނީ މިސައިލް ޓެސްޓުތަކެއް ހަދައި، ހޯރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ވަގުތީ ގޮތުން ބަންދުކޮށްފައެވެ.

އިގްތިސާދީ ހުށަހެޅުންތައް
އީރާނުން ވަނީ އެމެރިކާގެ ވިޔަފާރިތަކަށް އީރާނުގެ ތެލާއި، ގޭސް އަދި މައިނިންގް ދާއިރާގައި ބައިވެރިވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް "ތަނަވަސްކަމުގެ ޕެކޭޖެއް" ހުށަހަޅާފައެވެ. މީގެ މަގްސަދަކީ އެމެރިކާގެ ތެރޭގައި އީރާނާ އެކު އޮންނަ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް ބާރުއަޅާނެ ވިޔަފާރިވެރިންގެ ގުރޫޕެއް އުފެއްދުމެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު މިވަނީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމާއި ނިއުކްލިއާ ކަންކަމާ ގުޅޭ ތަފްސީލީ ވާހަކަތަކެއްގެ ތެރެއަށް ވަދެފައި… މަގު މިވަނީ ފެންނަން ފަށާފައި." — އައްބާސް އަރާގްޗީ، އީރާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު

ދެން އޮތީ ކޮން ފިޔަވަޅެއް؟
މި މަޝްވަރާތަކުގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައިވަނީ ދެން ތައްޔާރުކުރެވޭ ޑްރާފްޓް ލިޔުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. "މައިގަނޑު އުސޫލުތަކަކަށް" އެއްބަސްވެވުނު ނަމަވެސް، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރު ކުޑަކަމުން ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ އައި.އޭ.އީ.އޭ (IAEA) އިން އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތައް އިތުރަށް ބެލުމަށެވެ. އީރާނުން ބޭނުންވަނީ ވަގުތުން ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމަށެވެ.